Avrupa'da doğal gaz depoları kritik seviyeye indi: Sert kış senaryosunda fiyatlar 210 euroya çıkabilir

Avrupa'da doğal gaz depolarındaki doluluk oranı son yılların en düşük seviyesine gerileyerek enerji arzına yönelik endişeleri yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıkların devam etmesi ve kış aylarının beklenenden sert geçmesi halinde doğal gaz fiyatlarının megavatsaat başına 210 euroya kadar yükselebileceği uyarısında bulunuyor.

Ağustos ayı başı itibarıyla Avrupa'daki doğal gaz depolarının doluluk oranı yüzde 58'in altına düştü. Bu seviye, günlük kayıtların tutulmaya başlandığı 2011 yılından bu yana aynı dönem için görülen en düşük oran olarak öne çıkıyor. Geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 12 puanlık gerileme yaşanması, kış öncesi stok hedeflerinin gerisinde kalındığını gösteriyor.

Avrupa Birliği genelindeki depolama tesisleri 102 milyar metreküpü aşan kapasiteye sahip bulunurken, bu rezervler normal hava koşullarında kış dönemindeki doğal gaz tüketiminin yaklaşık üçte birini karşılayabiliyor. Depolar yalnızca olası arz kesintilerine karşı güvence sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda talebin arttığı dönemlerde pahalı spot piyasaya olan bağımlılığı da azaltıyor. Ancak mevcut düşük stok seviyeleri, olası soğuk hava dalgalarında fiyatların hızla yükselmesi riskini artırıyor.

LNG bağımlılığı Avrupa'yı daha kırılgan hale getirdi

Rusya'dan boru hattı üzerinden gelen doğal gaz akışının azalmasının ardından Avrupa, enerji ihtiyacını büyük ölçüde sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatıyla karşılamaya başladı. Bu değişim tedarikçi çeşitliliğini artırsa da fiyatların küresel piyasalardaki gelişmelere daha duyarlı hale gelmesine neden oldu.

Özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sorunlar, Katar'dan gerçekleştirilen LNG sevkiyatlarını olumsuz etkileyerek Avrupa'nın tedarik planlarını zorlaştırdı. Katar'ın küresel LNG arzındaki önemli payı nedeniyle sevkiyatların aksaması, Avrupa'yı ABD ve diğer ihracatçılardan LNG temin etmeye yöneltti. Ancak aynı kaynaklara Asya ülkelerinin de yoğun talep göstermesi, uluslararası LNG piyasasında rekabeti artırıyor.

Kış senaryolarına göre fiyatlarda büyük fark oluşabilir

Temmuz sonunda Avrupa'da doğal gaz fiyatları megavatsaat başına yaklaşık 60 euro seviyesine kadar yükselmişti. Son dönemde diplomatik gelişmelerin etkisiyle fiyatlar 53 euro civarında dengelense de savaş öncesindeki seviyelerin hâlâ oldukça üzerinde bulunuyor.

Piyasa analizlerine göre Hürmüz Boğazı'ndaki ulaşımın normale dönmesi ve Katar LNG ihracatının yeniden başlaması halinde fiyatların 60-80 euro aralığında kalabileceği değerlendiriliyor.

Buna karşılık LNG arzındaki sıkıntıların sürmesi ve sert bir kış yaşanması durumunda kasım-mart döneminde ortalama fiyatların 110 euro seviyesine ulaşabileceği tahmin ediliyor. Depolardaki stokların güvenli seviyelerde tutulmaya çalışılması halinde ise fiyatların megavatsaat başına 210 euroya kadar yükselebileceği öngörülüyor. Bu rakam, 2022'de görülen tarihi zirvenin altında kalsa da mevcut fiyatların yaklaşık dört katına denk geliyor.

Depolama maliyetleri şirketleri zorluyor

Enerji piyasasında yaşanan fiyat yapısı, doğal gazın depolanmasını da ekonomik açıdan zorlaştırıyor. Mevcut fiyatların, kış teslimatlı kontratlardan daha yüksek olması nedeniyle şirketler depoladıkları gazı ilerleyen dönemde daha düşük fiyatla satma riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Bu nedenle depolama faaliyetlerinin yavaşladığı belirtilirken, Avrupa Birliği'nin yüzde 90'lık stok hedefinin mevcut piyasa koşullarında ulaşılması güç bir seviyede olduğu değerlendiriliyor. Avrupa Komisyonu ise olağanüstü şartlar nedeniyle üye ülkelere esneklik tanınabileceğini ve yüzde 80 seviyesinin kabul edilebilir olabileceğini ifade ediyor. Buna rağmen piyasa beklentileri, depoların kış öncesinde en fazla yüzde 67-76 doluluk oranına ulaşabileceğine işaret ediyor.

Sanayi ve haneler üzerinde baskı artabilir

Doğal gaz fiyatlarında yaşanabilecek yeni yükselişlerin başta kimya, gübre, cam, seramik, metal ve gıda sanayisi olmak üzere enerji yoğun sektörlerde maliyetleri artırması bekleniyor. Enerji maliyetlerindeki yükselişin üretim giderlerini artırması, Avrupa sanayisinin rekabet gücü üzerinde yeniden baskı oluşturabilir.

Ayrıca artan enerji fiyatlarının tüketici fiyatlarına yansıması, enflasyonla mücadeleyi de zorlaştırabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Türkiye de dolaylı etkilenebilir

Avrupa'nın depolarını doldurmak amacıyla küresel LNG piyasasına daha yoğun yönelmesi, spot LNG fiyatlarını yukarı çekebilir. Türkiye doğal gaz ihtiyacının önemli bölümünü uzun vadeli boru hattı anlaşmalarıyla karşılasa da uluslararası LNG fiyatlarındaki artış, ek ithalat maliyetleri ile doğal gazdan elektrik üretim maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

Uzmanlar, önümüzdeki süreçte Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, Katar'ın LNG ihracatındaki durum, Avrupa'daki depolama hızının seyri ve sonbahar-kış dönemine ilişkin hava tahminlerinin enerji piyasalarının yönü açısından belirleyici olacağını değerlendiriyor.

Kaynak: Sabah