Shakespeare'in Gizli Politik Oyunu

İngiliz edebiyatının en büyük ismi kabul edilen Shakespeare'in eserlerine dikkatle bakıldığında çarpıcı bir ayrıntı göze çarpar: Kendisi bir İngiliz olmasına rağmen oyunlarının büyük çoğunluğu İngiltere'de geçmez. Romeo ve Juliet Verona'da, Othello Venedik ve Kıbrıs'ta, Hamlet Danimarka'da, Julius Caesar, Antonius ve Kleopatra ile Coriolanus Roma'da, Venedik Taciri ise yine Venedik'te geçer. Shakespeare, olay örgüsünü bilinçli olarak yabancı şehirler ve krallıklar üzerine kurarak iktidar, adalet, hırs ve yönetim anlayışına ilişkin eleştirilerini güvenli bir anlatı zeminine taşımıştır.

Bu tercih yalnızca edebi bir estetik değil, aynı zamanda dönemin siyasal şartlarına karşı geliştirilmiş ustaca bir anlatım tekniği olarak da okunabilir. Krallığın gözetimi altında yaşayan bir yazar için yönetimi doğrudan eleştirmek ciddi sonuçlar doğurabilirdi. Shakespeare ise yabancı sarayları ve hükümdarları anlatırken aslında kendi toplumuna da ayna tuttu. Elbette bütün oyunlarının İngiliz monarşisini gizlice eleştirmek amacıyla yazıldığı kesin olarak söylenemez; ancak iktidarın yozlaştırıcı etkisi, taht mücadeleleri ve adalet arayışı gibi evrensel temalar, eserlerinin satır aralarında İngiltere'ye de uzanan güçlü sorgulamalar barındırır. Belki de Shakespeare'i ölümsüz yapan, ülkesini anlatırken bile onu doğrudan değil, dünyanın başka köşelerinden göstermeyi tercih etmesiydi.

Kerrar Demirci