Arjantin’de “12 saat mesai” isyanı!

Arjantin’de iş reformu adı altında çalışanları ‘köle’ye çeviren yasa, on saatten fazla süren tartışmanın ardından 135 oyla kabul edildi.

Kongre binası önünde binlerce kişi protesto gösterisi düzenledi, polis müdahale etti. Onlarca yaralı ve gözaltı var. Ülkede genel grev ilan edildi; ulaşım ve uçuşlar iptal edildi, hastaneler asgari hizmetle çalışıyor. Şimdi süreç Senato’ya taşınıyor ancak sendikalar süresiz eylem tehdidinde bulunuyor.

Arjantin Temsilciler Meclisi, 135’e karşı 115 oyla, ultraliberal Devlet Başkanı Javier Milei’nin öncülük ettiği ‘sözde’ iş reformunu kabul etti. Hükümetin büyük coşkuyla karşıladığı sonuç, gece yarısından sonra, Temsilciler Meclisi’nde on saatten fazla süren tartışmanın ardından geldi.

Yasa ülkede infiale yol açtı. Milletvekilleri oylama yaparken Kongre binası önünde binlerce kişi protesto için toplandı. Polis müdahalesiyle dağıtılan gösterilerde 70’ten fazla kişi yaralandı, en az 10 kişi gözaltına alındı.

Reformun kesinleşmesi için Milei hükümetinin önünde yalnızca bir adım kaldı: Metnin yapılan son değişikliklerle birlikte Senato tarafından yeniden onaylanması. Bu aşamanın formalite olması bekleniyor; ancak sendikalar, dün ülkeyi felç eden 24 saatlik ulusal grevin ardından eylemleri sürdürme tehdidinde bulunuyor.

Başkan Milei oylamayı, Trump’ın kurduğu “Barış Kurulu”nun açılışına katılmak üzere bulunduğu Washington’dan takip etti.

“Reform değil, güvencesizlik”

Milletvekilleri yeni düzenlemeyi tartışırken, Kongre önünde toplanan protestocular arasında “Bu reform değil, ilerleme değil: güvencesizliktir” yazılı pankart taşıyanlar ve Milei’nin karikatür maskesini takanlar vardı.

Gösteriye öğretmenler, hemşireler, doktorlar, kamyon şoförleri ve metal işçileri gibi farklı sektörlerden çalışanlar katıldı. Reformu eleştirenlere göre düzenleme, işçi haklarında tehlikeli bir geri adım anlamına geliyor.

Yeni düzenlemeyle:

Çalışma günü 12 saate çıkıyor.
İşten çıkarmalar işverenler için daha kolay ve daha az maliyetli hale geliyor.
Fazla mesai ödemesi şirketler için isteğe bağlı oluyor.

Hükümet ise reformun “artık eskimiş” bir mevzuatı modernize etmek için gerekli olduğunu ve kayıt dışı istihdam ile gayriresmî ekonomiyi azaltacağını savunuyor. Kayıt dışı ekonomi şu anda yüzde 43 gibi rekor seviyede.

“Haklarımızı mücadeleyle kazandık”

55 yaşındaki öğretmen Micaela şöyle konuştu:
“30 yıldan fazla süredir çalışıyorum ve hep işçi hakları için mücadele ettim. Grevlere, protestolara katıldım. Haklarımızı yıllar süren mücadelelerle kazandık. Bu hükümetin neredeyse hepsini elimizden almak istemesine inanamıyorum.”

60 yaşındaki Juan Pablo ise siyah bir şemsiyeye kırmızı harflerle “İş reformuna hayır” yazmıştı:
“Geçen yıl işimi kaybettim ve bu yaşta yeniden işe alınmam imkânsız. Uber şoförü olmak zorunda kaldım. Ama o şirkette hiçbir hakkım yok, sabit maaşım ya da belirli bir mesaim yok. Ne kadar kazanacağım çalıştığım süreye bağlı. Bu tamamen güvencesiz bir durum ve bu reformla pek çok Arjantinli işçinin yaşayacağı gerçeklik de benimkine benzeyecek.”

Ülke genelinde grev

Sendikalar oylama günü ulusal grev ilan ederek ülkenin büyük bölümünü, özellikle başkent Buenos Aires’i fiilen durma noktasına getirdi.

Metro ve tren istasyonları gece yarısına kadar kapalı kaldı. Ülke genelinde 400 uçuş iptal edildi.
Otobüs durakları boş kaldı. Kamu daireleri ve bankalar kapalıydı. Çöp toplama ve posta hizmetleri durdu. Başkentteki kamu hastanelerinde yalnızca hayati operasyonlar ve acil hizmetler verildi.

Sendikaların Milei döneminde düzenlediği dördüncü grev olan bu eylemin, ülkenin en büyük sendikalarından CGT’ye göre, perşembe günü iş faaliyetlerinin yüzde 90’ını durdurduğu ve yaklaşık 489 milyon dolarlık (ülkenin günlük üretiminin yüzde 20’si) kayba yol açtığı bildirildi.

Hükümet ise grevden rahatsız. Kabine Şefi Manuel Adorni, grevi eleştirerek “Tek sonuç, işe gitmek isteyen ama ulaşım olmadığı için gidemeyen işçilerin hayatını zorlaştırmak” dedi.

Plaza de Mayo’dan Senato’ya

Protestolar sabah erken saatlerde başladı. Saat 10’dan itibaren başkanlık sarayı Casa Rosada’nın önünde ilk gruplar reform karşıtı pankartlar asmaya başladı.

Saat 11’de başlıca sendikaların temsilcileri, askeri diktatörlük döneminden beri kayıp çocukları için adalet arayan Plaza de Mayo Annelerinin tarihi merkezinde basın toplantısı düzenledi. Anneler her zaman işçilerin yanında oldu ve bu kez de meydandaydı.

Sendikacıların mesajı netti:
“Arjantinli işçilerin bu reforma karşı çıkışı tamdır. Eğer onaylanırsa ulusal düzeyde süresiz grev ilan etmeye hazırız.”

Fate fabrikası ve kapanan işletmeler

Oylama, Arjantin’de büyük yankı uyandıran bir olayın hemen ertesi günü gerçekleşti: 1940’ta kurulan ve ülkenin ekonomik krizlerini atlatmış olan tarihi lastik fabrikası Fate, 900’den fazla işçiyi kapıya asılan bir ilanla işten çıkardı.

Yönetim, kararın “piyasa koşullarındaki değişimlerden” kaynaklandığını belirtti. Bu ifade, Milei’nin serbest piyasa politikalarına gönderme olarak yorumlandı. Birçok ulusal işletme, artık yabancı firmaların daha ucuz ithalat yapabilmesi nedeniyle rekabet etmekte zorlanıyor.

Fundar adlı araştırma merkezine göre Milei’nin göreve başlamasından bu yana yaklaşık 22 bin fabrika kapandı. Ülkedeki toplam şirketlerin yüzde 4,3’ü kapanırken, sadece son bir ayda 892 işletme faaliyetini durdurdu. İki yıl içinde 290 bin kişi işini kaybetti.

Buna rağmen Milei’nin politikaları uluslararası destek de görüyor. IMF Sözcüsü Julie Kozack, Arjantin’deki oylama sırasında düzenlediği basın toplantısında reformu ve hükümetin ekonomi politikalarını desteklediğini açıkladı.