Ana sorun bürokrasi

Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında güneye yapılan ticaret bir yılda yüzde 18 gerileyerek 2025’in ilk yarısında 6.6 milyon Euro’ya düştü.  Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz gerilemenin nedenlerine dikkat çekti.

Ticaret neden geriledi? Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, yeşil hat ticaretinde gerilemenin başlıca nedenlerinin bürokratik engeller, bazı ürünlerde aranan teknik uygunluk şartları ve özellikle tarım ürünlerinde arz-talep ile piyasa koşullarındaki değişimin etkili olduğunu ifade etti.

Satışı azalan gruplar… 2025’in ilk 6 ayında, 2024’ün aynı dönemine kıyasla Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında Güneye yapılan inşaat malzemeleri satışları yüzde 46 gerilerken; meyve ve sebze ihracatı yüzde 97, elektrik kablosu satışları yüzde 88, tekstil ihracatı yüzde 81,  perde ve stor satışları yüzde 24 azaldı.

Satışı artan gruplar… Aynı dönemde sınırlı sayıda ürün grubundaki satışlarda yükselme yaşandığı verilere yansıdı. Buna göre paslanmaz çelikte yüzde 120’lik dev bir artış yaşanırken, atık ve hurda ürün satışları yüzde 23 arttı. Prefabrik konteyner satışlarında yüzde 14, minder, yastık ve puf satışlarında yüzde 13 artış oldu.

Cemre CEMALİ

Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında 2025 yılının Ocak–Haziran döneminde KKTC’den Güney Kıbrıs’a yapılan ticaret hacminde satışlar 6,6 milyon Euro civarındaydı. Oysa 2024 yılının ilk altı ayında bu rakam 8 milyon Euro’nun üzerindeydi. Yeşil Hat ticaretinde geçtiğimiz yıl, bir önceki yıla kıyasla yüzde 18 düşüş yaşanırken; bunun rakamsal boyutu 1,4 milyon Euro’luk bir gerilemeye işaret etti.

KIBRIS muhabirinin Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) verilerinden derlediği bilgilere göre, Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında Güneye yapılan satışlarda 2025’in ilk 6 ayında, 2024’ün aynı dönemine kıyasla bazı ürün gruplarında artışlar kaydedildi. Bir ürün grubunda artış oranı yüzde 100’ü aşarken, diğer kategorilerde küçük yükselişler yaşandı.

Öte yandan 2025’in ilk 6 ayında, 2024’ün aynı dönemine kıyasla bazı ürün gruplarında ciddi düşüşler de yaşanırken; bir ürün grubunda gerileme yüzde 97’yi buldu.

Konu ile ilgili KIBRIS’ın görüşlerine başvurduğu Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Turgay Deniz,

bu gerilemeye başta bürokratik süreçler olmak üzere bazı ürün gruplarında güneye geçişlerde aranan uygunluk ve teknik gerekliliklerin etkili olduğunu açıkladı.

Deniz, bununla birlikte bazı tarım ürünlerinde olduğu gibi arz-talep dengesi ve piyasa koşullarının da ticaret hacmi üzerinde belirleyici olduğuna vurgu yaptı.

Satışı duran ürünler dikkat çekti

Verilere göre 2024 yılının ilk altı ayında satışı yapılan ancak 2025 yılının ilk yarısında Güney Kıbrıs’a hiç satılmayan ürünler dikkat çekti. Bu kapsamda, plastik ürün grubunda yer alan plastik kapılar, pencereler ve plastik su depoları 2025’in ilk yarısında satış kaydı bulunmayan ürünler arasında yer aldı.

İnşaat malzemeleri başlığı altında yer alan ürün gruplarında da önemli bir daralma yaşandı. Taştan ve benzeri eşyalar kategorisinde Limasol taş döşemeler ve kaplamalar, çimento, beton veya suni taştan yapılmış ürünler, Kıbrıs taşı döşemeler ve kaplamalar ile kumtaşı zemin kaplamaları 2025’in ilk altı ayında Güney Kıbrıs’a satılamadı.

Aynı şekilde, metal ürünler kategorisinde yer alan galvanizli stand ile alüminyum ürünler kategorisinde yer alan alüminyum pencere, kapı, panjur ve benzeri ürünlerin de satışının hiç yapılmadığı görüldü.

Atık ve hurda ürünler grubunda ise bakır atıkları ve hurdaları, bakır-çinko esaslı alaşımlar ile kullanılmış birincil piller, bataryalar ve elektrikli akümülatörlerin atıkları 2025’in ilk yarısında satış kaydı bulunmayan ürünler arasında yer aldı.

Tarım ürünleri açısından bakıldığında, patates ile fiğ (vigo) satışlarının da 2025’in ilk yarısında durduğu görüldü.

Öte yandan işlenmiş ürün grubunda yer alan tahin ve helva, tekstil ürünleri grubunda yer alan bayrak satışına ek olarak mutfak havlusu ve tuvalet kâğıdı da 2024’te satılmasına rağmen 2025’in ilk yarısında Güney Kıbrıs’a ihraç edilmeyen ürünler arasında yer aldı.

2025’te satışı başlayan yeni ürünler

Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında 2024 yılının ilk yarısında Güney Kıbrıs’a satışı gerçekleşmeyen ancak 2025 yılının ilk yarısında satış kaydı oluşan ürünler de verilerde yer aldı.

Buna göre, inşaat malzemeleri sınıfında taştan ve benzeri eşyalar kategorisinde beton kiremit 2025’te Güney Kıbrıs pazarına giren ürünler arasında yer aldı.

Meyve ve sebze ürün grubunda ise domates ve limon satışlarının 2025’in ilk yarısında yeniden başladığı görüldü.

Bunların yanı sıra kitap ile reklam panoları da 2024’ün Ocak-Haziran döneminde satışı bulunmayan, ancak 2025’in aynı döneminde Yeşil Hat üzerinden Güney Kıbrıs’a satılan ürünler arasında kaydedildi.

Yüzde 120’ye varan artış

Plastik ürünler satışları yüzde 2 arttı

Güneye yapılan plastik ürün ihracatı, 2024’ün ilk 6 ayında 1 milyon 96 bin Euro iken, 2025’in aynı döneminde yüzde 2 artışla 1 milyon 119 bin Euro’ya ulaştı.

Prefabrik konteyner satışları yüzde 14 yükseldi

Prefabrik konteyner ihracatı 1 milyon 549 bin Euro’dan 1 milyon 766 bin Euro’ya çıktı.

Minder, yastık ve puf satışları yüzde 13 arttı

Minder, yastık ve puf ihracatı 2024’te 332 bin Euro iken, 2025’te 348 bin Euro’ya yükseldi.

Atık ve hurda ürün satışları yüzde 23 arttı

Güneye yapılan atık ve hurda ürün ihracatı 544 bin Euro’ya ulaştı. 2024’e göre artış oranı yüzde 23 olarak kaydedildi.

Karton kutu ve kağıt torba satışları yüzde 1 arttı

Bu ürün grubunda satışlar 84 bin Euro’dan 85 bin Euro’ya yükseldi.

Seramik hediyelik eşyada yüzde 8 artış

Seramik hediyelik eşyaların ihracatı 5 bin 710 Euro’ya çıktı.

Paslanmaz çelikte yüzde 120’lik dev artış

Paslanmaz çelikten yapılmış masa, mutfak ve diğer ev eşyalarının ihracatı, 2024’te 4 bin 110 Euro iken, 2025’te 9 bin 40 Euro’ya yükseldi.

Gerileme yüzde 97’yi buldu

Taze balık satışları düştü

2024’te 453 bin 834 Euro olan taze balık satışları, 2025’in aynı döneminde yüzde 13 düşüşle 393 bin 241 Euro’ya geriledi. Böylelikle satışlarda 60 bin 593 Euro’luk azalma görüldü.

İnşaat malzemelerinde sert düşüş

İnşaat malzemeleri satışları yüzde 46 gerileyerek 1 milyon 129 bin Euro’dan 613 bin Euro seviyesine indi.

Taştan ve benzeri eşyalar kategorisinde ise düşüş yüzde 1 ile sınırlı kaldı ve satışlar 541 bin 286 Euro olarak kaydedildi. Metal ürünler satışları da yüzde 45 azalarak 131 bin Euro’dan 72 bin Euro’ya geriledi.

Ahşap mobilya yüzde 23 geriledi

Ahşap mobilya ihracatı, 2024’ün ilk 6 ayında 1 milyon 677 bin Euro iken, 2025’te 1 milyon 283 bin Euro’ya düştü.

İnşaat kimyasalları satışları yüzde 48 azaldı

Bu ürün grubunda satışlar 77 bin Euro’dan 40 bin Euro’ya gerileyerek neredeyse yarı yarıya düştü.

Meyve ve sebze ihracatı yüzde 97 azaldı

Domates, çeri domates, çilek, limon, karpuz, portakal ve mandarin ihracatı, 2025’te yalnızca 27 bin 840 Euro olarak kayıtlara geçti.

Perde ve stor satışları yüzde 24 azaldı

Perde, zebra perde ve iç mekan stor satışları 50 bin 806 Euro’ya gerileyerek bir önceki yıla göre yüzde 24 düşüş gösterdi.

Tekstil ihracatında yüzde 81 düştü

Güneye ihraç edilen tekstil ürünleri satışları 5 bin 389 Euro’dan 1 bin 20 Euro’ya geriledi.

Elektrik kablosu satışları yüzde 88 düştü

Bu ürün grubunda satışlar 180 bin Euro’dan 21 bin Euro seviyesine indi.

Otel terliği ve sepet/hasır işi satışları

Otel terliği ihracatı yüzde 71 azalarak 3 bin 630 Euro’ya gerilerken, sepet ve hasır işi satışları yüzde 35 düşerek 6 bin 683 Euro olarak kaydedildi.

Deniz: “Ticaret hacmi geriledi”

Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında güneye yapılan ticaret hacminde 2025 yılının ilk altı ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 18 oranında düşüş yaşandığını söyledi.

Bu gerilemenin nedenleri ile ilgili değerlendirmede bulunan Deniz, buna başta bürokratik süreçler olmak üzere bazı ürün gruplarında güneye geçişlerde aranan uygunluk ve teknik gerekliliklerin etkili olduğunu açıkladı.

Deniz, bununla birlikte bazı tarım ürünlerinde olduğu gibi arz-talep dengesi ve piyasa koşullarının da ticaret hacmi üzerinde belirleyici olduğunun gözlemlendiğini ifade ederek “Kıbrıs Türk Ticaret Odası olarak, Yeşil Hat ticaret hacminin artırılması ve sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi amacıyla çalışmalarımızı yoğun bir şekilde sürdürmekteyiz. Bu kapsamda, KEBE ile Avrupa Birliği Tek Durak Ofisi (EU One Stop Shop) ile iş birliği içerisinde çalışıyoruz.” dedi.