Dijital obezite uyarısı: Fazla “veri kalorisi” dikkati zayıflatıyor

Uzmanlar, sosyal medyada amaçsızca zaman geçirmek, kısa videoları sürekli tüketmek ve telefonu sık sık kontrol etmek gibi alışkanlıkların “dijital obezite” olarak adlandırılan bir soruna dönüşebileceğini belirtiyor. Aşırı dijital içerik tüketiminin ise zihinsel yorgunluk ve dikkat sorunlarına neden olabileceği ifade ediliyor.

Günlük yaşamda sosyal medya akışlarının uzun süre takip edilmesi, kısa videolar arasında sürekli geçiş yapılması, bildirimlerin kontrol edilmesi ve gelişmeleri kaçırma endişesiyle telefonun sürekli elde tutulması, dijital içerik tüketimini giderek artırıyor.

Uzmanların “dijital obezite” olarak tanımladığı bu durum, ihtiyaçtan fazla ve kontrolsüz dijital içerik tüketilmesiyle ortaya çıkıyor. Sürekli yeni uyaranlarla karşılaşmak, uzun süre bir konuya odaklanmayı, derin düşünmeyi ve farklı bilgiler arasında bağlantı kurmayı zorlaştırabiliyor.

Özellikle kısa videoların hızlı şekilde tüketilmesi, kullanıcıların sürekli yeni içeriklere yönelmesine neden olurken, uzun süreli dikkat gerektiren faaliyetlere odaklanmayı da güçleştirebiliyor.

“Sorunun temelinde amaçsız tüketim var”

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haldun Narmanlıoğlu, dijital obezitenin etkilerini değerlendirdi.

Narmanlıoğlu, günümüzde geçmişe kıyasla çok daha fazla bilgi ve içerikle karşı karşıya kalındığını belirterek, bu yoğunluğu “veri kalorisi” kavramıyla açıkladı.

Fazla kalorinin fiziksel olarak kişiyi nasıl zorladığına benzer şekilde, aşırı veri tüketiminin de zihinsel işleyişi etkileyebileceğini belirten Narmanlıoğlu, bunun hızlı karar verme, derin düşünme ve analitik düşünme becerilerini olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

Kısa videolar ve hızlı tüketilen sosyal medya içeriklerinin beynin ödül mekanizmasını harekete geçirdiğini belirten Narmanlıoğlu, bu durumun dikkat süresinin azalmasına neden olabileceğini söyledi.

Ekranı mesleği nedeniyle kullanan kişilerin durumunun ise farklı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Narmanlıoğlu, dijital obezite açısından asıl kriterin teknolojiyi kullanmak değil, içeriği amaçsız ve kontrolsüz şekilde tüketmek olduğunu vurguladı.

Uzun süreli ekran kullanımının göz kuruluğu, uykusuzluk, boyun düzleşmesi ve duruş bozukluğu gibi fiziksel sorunlara da yol açabileceğini belirten Narmanlıoğlu, gereksiz bildirimlerin kapatılması, telefon ve tabletlerin yatak odasından uzak tutulması ve sosyal ortamlarda telefondan uzaklaşılması önerisinde bulundu.

Uzmanlardan sabah ilk 30 dakika önerisi

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Görevlisi Dr. Oğuz Gülleb de dijital obezitenin özellikle sosyal medya ve internet üzerinden yoğun içerik tüketimiyle bağlantılı olduğunu belirtti.

Gülleb, dijital içeriklerin adeta “abur cubur” gibi tüketilebildiğini ve bunun hem fiziksel hem de psikolojik sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Telefonun kullanılmaması gereken yerlerde dahi cihaza yönelme isteğinin dijital obezitenin belirtilerinden biri olabileceğini ifade eden Gülleb, özellikle gençlerde hızlı içerik tüketiminin ödül mekanizması üzerinden alışkanlık oluşturabileceğine dikkati çekti.

Gülleb, 2004 yılında yapılan bir araştırmada 2 dakikanın üzerinde olduğu belirtilen odaklanma süresinin bugün 47 saniyeye kadar gerilediğini aktardı.

Sabah uyanır uyanmaz telefona bakmanın ve gün içinde sürekli cihaz kontrol etme ihtiyacının da dikkat edilmesi gereken davranışlar arasında olduğunu belirten Gülleb, dijital obezitenin klinik bir durum olan dijital bağımlılıktan farklı bir kavram olduğunu söyledi.

Avrupa'da yapılan bir araştırmaya da değinen Gülleb, 13 yaş grubundaki kız çocuklarının yüzde 44'ünde akran kabulüyle bağlantılı problemli sosyal medya tüketimi görüldüğünü, erkek çocuklarında ise bu oranın yüzde 17 olduğunu ve problemli oyun kullanımının öne çıktığını aktardı.

Gülleb, dijital obezitenin önüne geçmek için güne ilk 30 dakikayı herhangi bir dijital ekrana bakmadan geçirerek başlanmasını önerdi. Bu sürenin kahvaltı yapmak, aileyle vakit geçirmek veya kişinin kendisine zaman ayırması için kullanılabileceğini belirtti.

Ayrıca sosyal medya uygulamalarının ana ekrandaki kısayollarının kaldırılmasının, uygulamalara ulaşmayı biraz daha zahmetli hale getirerek kullanımın azaltılmasına yardımcı olabileceğini ifade etti.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)