KÖŞE YAZISI

İSRAİL’İN GKRY ÜZERİNDEKİ SESSİZ İŞGAL PLANI VE HAKİMİYET ÇABASI

31.07.2026 - Cuma 11:23

Haberi Paylaş:

Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler sonrası bölgenin önde gelen devletleri bölgeyi dizayn edebilmek adına bazı projeler üretmekte veya geçmişteki dondurulmuş projeleri canlandırmaya çalışmaktadır. Hangi ülkenin tekelinde olursa olsun bu projelerin ortak bir amacının olduğu görülmektedir. Enerjiye sahip olan bölgeleri, enerji talebinin yüksek olduğu Avrupa ile birleştirmektir ve bunu yaparken de kendilerinin jeopolitik konumunu güçlendirmeye çalışmaktadır. Dolayısıyla iki istasyon arasındaki bölgelerin önemi artmakta ve çözülmemiş krizleri su üzerine çıkarmaktadır.

Bu yazının amacı, İsrail’in bölgedeki oyun kurucu olabilmek adına Doğu Akdeniz’e olan bakış açısına ve Kıbrıs’a verdiği öneme değinmektir. Yazı içerisinde İsrail-Yunanistan/GKRY ilişkileri, tematik olarak birçok alanda ele alınırken metodolojik olarak ise bülten analizi yapılarak ilişkiler içerisindeki önemli olaylar aktarılmıştır. Ayrıca ilişkinin tarihsel süreci bağlamında elde edilen kaynaklar analiz edilerek günümüzdeki konjonktürel süreçle sonuçlandırılmıştır. Devlet nezdindeki politikaların halk tabanındaki karşılığını öğrenebilmek adına analiz edilen nicel veriler kaynak alınarak kırılgan ilişkinin Kıbrıs ve Doğu Akdeniz üzerindeki etkisi anlatılmaya çalışılmıştır.

Kıbrıs, sadece denizin altındaki kaynaklar için değil aynı zamanda denizin üzerindeki güvenlik için de önemli bir tampon bölgedir. İsrail, Filistin’de sürdürmüş olduğu sesli işgalini sessiz ve ekonomik bir şekilde Kıbrıs’ta sürdürmektedir. İsrail şirketinin Limasol kentinde yer alan Trozena köyünü satın aldığı ve burada izinsiz bir şekilde inşaat faaliyetlerine başladığı iddiası önem arz etmektedir. Başlangıçta bir iddia olarak yer alsa da daha sonrasında gazeteye konuşan bir polis memuru bu iddiayı doğrulamaktadır. Ayrıca daha sonrasında da Limasol Yerel Yönetim Örgütü Başkanı Yannis Çuluftas, köyün %70’inin İsrailli şirket tarafından satın alındığını ve tatil köyü haline getirileceğini söyleyerek iddiayı güçlü hale getirmektedir. Birçok ulusal medya kuruluşu bu hadiseye dikkat çekerken köydeki Aziz Georgios Kilisesi’nin halkın erişimine yasaklanması da tepkileri beraberinde artırmaktadır. Ancak GKRY politikacılarının ve halkının tepkilerini sadece bu olay üzerinde düşünmemek gerekir. Avrupa Parlamentosu Fidias Panayotu, GKRY’de son yıllarda gayrimenkul ve arazi geliştirme sektörlerinde yabancı yatırımların önemli ölçüde arttığını İsraillilerin en önde gelen müşteriler olduğunu belirtmesi bunu kanıtlar niteliktedir. Panayotu, kurmuş olduğu Doğrudan Demokrasi partisinin meclise girmesi takdirinde “ daha işlevsel kontroller içeren” yasa önerisi sunma vaatleri mayıs ayındaki seçimlerde 4 sandalye kazandırmıştır. Dolayısıyla gerek politikacılarda gerek halkın gözünde önlem alınmazsa adanın sosyal ve demografik yapısının değişeceği izlenimi oluşmaktadır.

İsrail’in Filistin’de yürütmüş olduğu soykırımın yaratmış olduğu diplomatik izolasyon, Mitvim Enstitüsü’nün Ağustos 2025 endeksinde İsrail kamuoyu kendi hükümetinin dış politikasını 10 üzerinden 3,93 gibi düşük not vermiştir. Dolayısıyla yaşanılan bu diplomatik izolasyon ortamında Akdeniz coğrafyası İsrail için “stratejik nefes borusu” olma değerindedir. İsrail bu coğrafyadaki çıkış kapısı olan GKRY ve Yunanistan ile sadece iktisadi olarak değil aynı zamanda güvenlik alanında da beraber hareket etmektedirler. 2010 yılında yaşanan Mavi Marmara Olayı ile kopan İsrail-Türkiye ilişkileri sonrası Yunanistan-İsrail ilişkileri stratejik derinlik kazanmıştır. İki ülkenin de Türkiye’yi potansiyel tehdit görmesiyle gelişen bu stratejik derinlik, 2012 yılında başlatılan ABD’nin de gözlemci statüsünde olduğu Noble Dina Tatbikatları gibi birçok ortak organizasyona neden olmuştur. 2010 yılından sonra yaşanan hadiseler ve bölgedeki ortak hareketler Türkiye çıkarlarına doğrudan veya dolaylı yoldan zarar verdiğini göstermekte ve Kıbrıs’ı Doğu Akdeniz ile birlikte geleceğin çatışma alanı olduğunu göstermektedir. Son yıllarda GKRY tarafında yapılan açıklamalar sonucunda savunma harcamalarının ciddi şekilde artırıldığı görülmektedir. Ayrıca GKRY’nin Leopard tanklarının yetersiz görmesi nedeniyle İsrail yapımı Merkava tankları ile ilgilendiği iddia olarak gündemde yer almaktadır. GKRY’nin İsrail ve Fransa ile yürütmüş olduğu ikili ilişkiler, bölgeyi ciddi derecede silahlandırdığını göstermektedir.

Son zamanlarda bölgede yaşanan önemli gelişmelerden bir tanesi de Doğu Akdeniz Enerji Platformu için atılan adımlardır. Geçtiğimiz günlerde Houston’da düzenlenen görüşmelerde GKRY Enerji Bakanı Michael Damianos, Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright Doğu Akdeniz’de altyapı, inovasyon ve araştırmalar konusunda ortak hareket edileceği bir platformun kurulması konusunda ilerleme kaydettiler. Böyle bir platformun olması ve Türkiye’nin bypass edilmesi demek Türkiye’nin Akdeniz’de yaptığı veya yapacağı ikili anlaşmaların önüne geçerek kurumsal bir yapı oluşturmak demektir. Ayrıca bu platform, IMEC’in stratejik kapısını, limanlarını, enerji altyapısını ve dijital bağlantılarını 3+1 çerçevesine oturtmaktadır. Enerji alanındaki bu ilerlemeler Türkiye’nin enerji projeleri için bir alternatif olmakta ve işlevselliklerini azaltmaktadır.

Gündemde yer alan bir başka önemli gelişme ise BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in 27-29 Temmuz tarihlerinde Kıbrıs’ı ziyaret etme planıdır. Guterres’in ikinci döneminde olduğu görevi, 31 Aralık 2026 tarihinde sona erecektir. Guterres, son olarak Kıbrıs’daki liderlerle ayrı ayrı ve ortak görüşüp olumlu geçmesi takdirinde eylül ayında 5+1 görüşmelerini başlatmayı hedeflemektedir. 16 yıl sonra ilk kez BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs’a gelmesi ve sorunları sadece tarafları dinleyerek çözmeye çalışması dikkat edilecek bir durumdur. Dolayısıyla önümüzdeki zaman diliminde yaşanan gelişmeler, İsrail’in Kıbrıs ve Doğu Akdeniz üzerindeki hayatta kalma mücadelesini etkileyecektir.

İsrail-GKRY/Yunanistan ilişkilerini iki taraflı okumak gerekir. Ancak bu okuma içerisinde ve tarihsel süreç içerisinde samimi olmayan asimetrik bir ilişki olduğu görülmektedir. Yunanistan’ın 1990 yılına kadar İsrail ile olan ilişkilerinde yakınlaşma görülmezken 1990 sonrasında normalleşme başlamaktadır. 2010 yılından itibaren ise ilişkiler stratejik derinlik kazanmaktadır. Andreas Papandreou 1982 yılında Yaser Arafat’ı görkemle karşılaması ile 2023 senesinde Kiryakos Miçotakis’in Tel Aviv’e gerçek bir dost olarak gitmesi Yunanistan-İsrail ilişkilerindeki değişime örnektir. Ancak eldeki verilere göre Yunan toplumu bu yakınlaşmadan rahatsız olmakta ve Yunanistan’ın tarafsız kalmasından yana bir politika izlemesini savunmaktadır. Dolayısıyla Yunanistan tarafında devlet-toplum ilişkisinin bu yakınlaşmadan dolayı kırılgan olduğu görülmektedir. İsrail toplumunda ise devlet ile bir bütün olarak hareket ederken Yunan toplumuna yakınlık beslemektedir.

Sonuç olarak iki ülkenin Türkiye’yi bir potansiyel tehdit olarak görmesi ve Avrupa Birliği’nin Rusya’ya karşılık güvenlik açlığını Türkiye ile doyurmaya çalışması bölgede samimi olmayan İsrail-GKRY-Yunanistan ittifakını ortaya çıkarmıştır. Daha önce de belirtildiği gibi Doğu Akdeniz İsrail için stratejik nefes borusu olarak görülmektedir. Dolayısıyla Yunanistan ve GKRY, doğal müttefik ve Avrupa Birliği’nden ayrı Avrupa ülkesi olarak görülmektedir.

Murat Çabuk

KAYNAKÇA:

(Anadolu Ajansı, 2026). https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/aktuel/israilli-sirketin-gkryde-satin-aldigi-koyde-izinsiz-insaata-basladigi-iddia-edildi/1830789

(Anadolu Ajansı, 2026). https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israillilerin-guney-kibris-rum-kesiminde-satin-aldiklari-koyun-kilisesine-girisleri-engelledigi-iddia-edildi/3927748

(Anadolu Ajansı, 2026). https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/aktuel/ap-milletvekili-panayotu-israil-gkryyi-satin-aliyor/1830765

(SDE, 2026). https://www.sde.org.tr/haber/turkiye-korkusuyla-butun-kapilari-israil-e-acan-kibris-rum-yonetimi-kendi-halkini-bile-rahatsiz-edecek-tavizler-veriyor-haberi-64692

(CNN TÜRK, 2026). https://www.cnnturk.com/dunya/gkryde-israil-talani-izinsiz-insaat-basladilar-kiliseyi-kapattilar-3422178

(MİLLİYET,2026). https://www.milliyet.com.tr/dunya/kursunla-degil-parasiyla-isgal-israil-guney-kibrisa-cokuyor-7583624

(KIBRIS POSTASI, 2026). https://www.kibrispostasi.com/c58-GUNEY_KIBRIS/n601039-rum-basini-terk-edilmis-konumdaki-trozena-koyunun-yuzde-70i-israilliler-tarafindan-satin-alindi

(Anadolu Ajansı, 2026). https://www.aa.com.tr/tr/enerjiterminali/enerji-diplomasi/gkry-israil-yunanistan-ve-abd-dogu-akdeniz-enerji-merkezi-kurulmasi-icin-anlasti/57634

(Hürriyet, 2026). https://www.hurriyet.com.tr/dunya/eastmed-rafa-kalkti-enerji-merkezi-acildi-43204523

(INDEPENDENTTürkçe,2026).https://www.indyturk.com/node/778763/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/do%C4%9Fu-akdenizde-yeni-denklem-abd-destekli-enerji-ve-g%C3%BCvenlik-mimarisi

(Anadolu Ajansı,2025). https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/ayrimcilik/israilden-gkryye-hava-savunma-sistemi-teslimati-yapildigi-iddia-edildi/1827121

(Kıbrıs Gerçek,2025). https://www.kibrisgercek.com/rum-savunma-bakani-palmas-turk-askeri-varligi-surdukce-tedbir-alacagiz

(Tabya,2026) https://tabyadijital.com/gkry-israilin-merkava-tanklari-ile-ilgileniyor/

(GÜNDEM KIBRIS,2026). https://www.gundemkibris.com/disisleri-bakanligi-gkry-mulkiyet-konusunu-siyasi-ve-ekonomik-baski-aracina-donusturuyor

(MİLLİYET,2026). https://www.milliyet.com.tr/dunya/abd-yunanistan-israil-ve-gkryden-dogu-akdeniz-anlasmasi-gozler-simdi-tel-avivde-7604099

(Anadolu Ajansı, 2026). https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/aktuel/ap-milletvekili-panayotu-israil-gkryyi-satin-aliyor/1830765

(Anadolu Ajansı, 2026). https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israillilerin-guney-kibris-rum-kesiminde-satin-aldiklari-koyun-kilisesine-girisleri-engelledigi-iddia-edildi/3927748

(Kıbrıs Postası, 2026). https://www.kibrispostasi.com/c58-GUNEY_KIBRIS/n608347-politis-hristodulidis-guterresin-ziyareti-oncesi-kabine-degisikligine-hazirlaniyor

(Kıbrıs Postası, 2026). https://www.kibrispostasi.com/c58-GUNEY_KIBRIS/n608333-rum-basini-guterres-kibrista-yeni-cikmazi-onlemek-icin-bizzat-devreye-giriyor

(Kıbrıs Postası, 2026). https://www.kibrispostasi.com/c35-KIBRIS_HABERLERI/n608332-ctp-bm-genel-sekreterinin-kibris-ziyareti-cozum-sureci-acisindan-onemli-bir-firsattir

(Kıbrıs Postası, 2026). https://www.kibrispostasi.com/c58-GUNEY_KIBRIS/n608326-guney-kibrisa-haziranda-gelen-turist-sayisi-yuzde-10-dustu-gelen-israilli-turist-sayisi-yuzde-165-artti

(Kıbrıs Postası, 2026). https://www.kibrispostasi.com/c58-GUNEY_KIBRIS/n608318-nikos-hristodulidis-guterresin-adaya-gelisinden-once-siyasi-parti-baskanlariyla-bir-araya-gelecek