Özersay, İngiliz üslerinin statüsüne ilişkin Diego Garcia örneğini gündeme taşıdı

Halkın Partisi Genel Başkanı Kudret Özersay, Kıbrıs’taki “egemen” İngiliz üslerinin statüsüne ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, konunun sağlıklı biçimde ele alınabilmesi için uluslararası hukuk çerçevesinde benzer örneklerin incelenmesi gerektiğini belirtti.

Özersay, Kıbrıs Postası’nda katıldığı yayına ilişkin paylaşımında, Kıbrıs’taki İngiliz üslerinin statüsünün son dönemde Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) Diego Garcia ve Chagos Takımadaları konusunda ortaya koyduğu hukuki görüş ışığında değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Paylaşımında, Hint Okyanusu’nda yer alan Chagos Takımadaları’nın 1965 yılında Mauritius’tan koparıldığını, ardından 1966’da ABD’ye üs yapılmak üzere kiralandığını hatırlatan Özersay, 1971 yılında burada Diego Garcia deniz ve hava üssünün inşa edildiğini ifade etti. Özersay, söz konusu üssün ABD’nin özellikle Hint Okyanusu’ndaki en büyük askeri üslerinden biri olduğuna işaret ederek, stratejik konumunun bölgesel müdahale kapasitesi açısından önemli olduğuna dikkat çekti.

Mauritius’un 1968 yılında bağımsızlığına kavuştuğunu ancak Chagos Takımadaları’nın bu sürecin dışında bırakıldığını belirten Özersay, takımadalarda yaşayan insanların da yerlerinden edildiğini ve ciddi mağduriyetler yaşadığını vurguladı.

Özersay, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 2017 yılında UAD’den hukuki görüş talep ettiğini, mahkemenin ise 2019 yılında açıkladığı danışma görüşünde Chagos’un Mauritius’tan ayrılmasının dönemin uluslararası hukuk kurallarına aykırı olduğunu ortaya koyduğunu aktardı.

UAD’nin, kendi kaderini tayin hakkının Chagos’u da kapsaması gerektiğini, bu nedenle sömürgeden arınma sürecinin tamamlanmadığını tespit ettiğini belirten Özersay, mahkemenin İngiltere’nin bölgedeki idaresini hızlı şekilde sona erdirmesi gerektiği yönünde görüş bildirdiğini ifade etti. Özersay ayrıca, İngiltere’nin takımadalar üzerindeki idaresinin “uluslararası hukukun devam eden ihlali” olarak değerlendirildiğini kaydetti.

Bu hukuki görüşün ardından BM Genel Kurulu’nun İngiltere’den altı ay içinde Chagos Takımadaları’ndan çekilmesini istediğini, ancak Londra yönetiminin buna uymadığını anımsatan Özersay, 2022 yılında Birleşik Krallık ile Mauritius arasında egemenlik konularının müzakere edilmeye başlandığını söyledi.

Özersay, 2026 yılı itibarıyla tarafların bir egemenlik devir antlaşması üzerinde uzlaştığını ancak söz konusu metnin henüz İngiltere Parlamentosu tarafından onaylanmadığını ve yürürlüğe girmediğini belirtti. Taslak düzenlemeye göre Diego Garcia’nın 99 yıllığına kiralanmasının ve bunun karşılığında yıllık 100 milyon sterlin ödeme yapılmasının öngörüldüğünü ifade eden Özersay, bu süreçle ilgili ABD’den zaman zaman çelişkili açıklamalar geldiğini de aktardı.